Thinkinton

Çocuklar için ya da çocuklarla felsefe Nedir

Çocuklarla/Topluluklarla felsefe, literatürde P4C-philosophy for chilren/community olarak

ifade edilmekte. Aradaki 4 rakamı P4C’nin critical-eleştirel,

creative-yaratıcı, caring-özenli, collaborative-işbirliği başlıklı özellikleri

betimler.

Çocuklarla/Topluluklarla felsefe, çocukların bir araya

gelerek oluşturduğu bir topluluk ile yaptığı derin düşünme eylemi. Bu eyleme ‘felsefi

soruşturma’ diyoruz. Bunun için kullanılan uyaran denilen araçlar ise hikâye,

kısa video ya da bazı görseller olabilir. Ama çoğunlukla hikâye anlatımı tercih

edilmekte.

Uygulama Nasıl?

Yaşları aynı ya da birbirine yakın olan 5-15 kişilik

çocuk grubu, kolaylaştırıcı dediğimiz bir eğitmen ya da öğretmen ile birlikte

bir çember oluşturur. Kolaylaştırıcı, uyaran (hikâye okuyarak) ile soruşturmayı

başlatır ve hikaye okuması sırasında felsefi bir tartışma olabileceğini

düşündüğü yerlerde durarak çocuklara çeşitli açık uçlu sorular sorar.

Çocuklar kendi düşüncelerini ifade ederler ancak cevaplarının

mutlaka gerekçelendirilmesi istenir. Verdikleri cevapların nedenlerini düşünerek

ifade etmeye çalışan çocuklar artık bir düşünme eylemi içerisine girmiştir.

Uygulama sadece analitik düşünme mi içeriyor?

Grup olmaları nedeniyle aynı ya da farklı birden fazla

görüş ortaya çıkacağından her bir çocuk diğerini özenle dinleyecek ve kendi fikrini

ya da görüşünü gözden geçirecektir. Soruşturma içerisinde farklı zamanlarda ya

da sonlarında düşüncesinin nasıl değiştiğini bizzat pratik ederek yaşayan

çocuklar, deneyimledikleri bu duruma gösterdikleri tepkilerle ortaya koydukları

davranışlarla, etik evrensel değerler anlamında da bir öğrenme sürecinde

olacaklardır. Yani çocuklar karşıt

görüşün daha makul ve kendi görüşünün hatalı ya da eksik olduğunu anladıkları

bir durumda bunu kabul edebilme olgunluğuna erişmeyi de öğreneceklerdir.

Bu anlamıyla çocuklar ya da topluluklarla felsefe,

sadece mantıksal bir akıl yürütme yapılan bir düşünme eylemi değil aynı zamanda

bir değerler eğitimi pratiği de içerir.

Nasıl Ortaya Çıkmış?

Çocuklarla felsefenin mucidi, Amerikalı felsefe

profesörü Matthew Lipman’dır. 1960’ların sonlarına doğru, bir okulda yaptığı

sohbet esnasında çocukların birbirleriyle aynı ya da kalıp cevaplar verdiğini

ve soru sormada, sorgulamada yetersiz olduklarını gözlemlemiştir. Bu yüzden geleneksel

eğitim sistemindeki akademik bilgi yüklemesinin yanında, bilginin nasıl

işleneceğinin de öğretilmesi gerektiği fikriyle; Sokrat’ın neden-sonuç ilişkili

akıl yürütme tekniğinin uygulanmasının etkin bir yöntem olduğuna karar

vermiştir. Sonrasında Alman bilim insanı Ann Margaret Sharp ile birlikte

tekniği geliştirerek uygulamalara başlanmıştır.

Kazanımları?

Bilim insanları; yaptıkları uygulamalarda zaman

içinde, çocukların, bilişsel ve duyuşsal alanlarda;

eleştirel düşünme, Yaratıcı düşünme, mantıksal akıl

yürütme, mantıklı ile mantıksızı ayırt edebilme, kendini ifade edebilme, dili

etkin kullanma, özgüven, adil eleştiriyi kabul edebilme, özenle dinleme ve

özenli davranma vb. konularda belirgin bir şekilde geliştiğini tespit

etmişlerdir.

1970’lerde bu yana Dünya ‘da birçok ülkede yaygın

olarak kullanılan çocuklar için felsefe, 60’dan fazla ülkede eğitime entegre

edilmiş ve, UNESCO tarafından “yurttaşlık eğitimi için mükemmel bir yöntem”

statüsünde kabul edilmiştir.